"หนูกำลังรู้สึกไม่พอใจกับพฤติกรรมของอาจารย์ พี่ก็เคยรู้สึกเช่นนั้น แต่ก็ต้องมาพิจารณาดูว่า การที่อาจารย์บางท่านเข้ามาถึงห้องเรียนแล้วอารมณ์เสียทุกครั้ง เป็นเพราะสาเหตุจากนักเรียนในห้องหรือจากปัญหานอกห้องที่ไม่เกี่ยวกับหนูและเพื่อน ๆ เลย สาเหตุในห้องเรียนที่จะทำให้อาจารย์อารมณ์เสียก็มีได้หลายอย่าง เช่น อาจารย์เข้ามาในห้องแล้ว นักเรียนยังไม่ยอมเงียบเสียง ส่งเสียงคุยกันไม่หยุดไม่เกรงใจอาจารย์เลยหรือการบ้านที่สั่งไปนักเรียนทำไม่เสร็จ ยังไม่พร้อมจะเรียน ทั้งหมดนี้ก็อาจทำให้อาจารย์หงุดหงิดได้ ซึ่งหนทางแก้ไขก็ไม่ยาก”
“เพียงแต่หนูต้องปรามเพื่อน ๆ ให้อยู่ในความสำรวมเมื่ออาจารย์เข้าห้อง เตรียมเอกสารหรือสมุดการบ้านที่อาจารย์สั่งให้ส่ง ทำตามหน้าที่ของนักเรียนทุกครั้งอย่างเรียบร้อย อยู่ในความสงบ เมื่ออาจารย์เห็นความเปลี่ยนแปลงที่เป็นระเบียบมากขึ้น ท่านจะได้มีกำลังใจสอนต่อไป”
“กรณีที่หนูสงสัยว่า ทำไมครูอาจารย์ไม่พูดดี ๆ ไม่อธิบาย หากนักเรียนอยู่ในความสงบ ตั้งใจเรียน อะไรที่ไม่เข้าใจหนูต้องกล้าที่จะลุกขึ้นและถามท่านตรง ๆ ขอให้ท่านอธิบายใหม่ บอกท่านว่า หนูไม่เข้าใจค่ะ ช่วยอธิบายใหม่”
“หนู ๆ ลองนึกภาพนะคะ หากนักเรียนอยู่ในความสงบแล้ว ซักถามอาจารย์แล้ว ท่านยังแสดงอารมณ์กราดเกรี้ยวไม่พอใจ หรือแสดงพฤติกรรมไม่เหมาะสม สายตาของนักเรียนที่จ้องมองท่านกันทุกคน จะทำให้ครูอาจารย์หวั่นไหวและได้สติเอง แต่หากทุกคนมัวแต่ส่งเสียงเล่น ก็จะทำให้อาจารย์ยิ่งโกรธมากขึ้น
“อย่างไรก็ตาม หากอาจารย์ท่านใด แสดงพฤติกรรมเช่นนั้นอยู่เสมอ เป็นประจำไม่ว่านักเรียนจะแก้ไขปรับปรุงตัวแล้วก็ตาม ก็อยากให้นักเรียนมองข้ามไปบ้าง ให้อภัยท่าน เพราะท่านอาจมีปัญหาที่บ้าน หรือปัญหาส่วนตัว ท่านอาจทำไม่ถูกต้องที่เอาอารมณ์มาระบายกับนักเรียน แต่นักเรียนต้องนึกไว้เสมอว่า คนที่เป็นครูจะต้องยืนอยู่หน้าชั้นเรียนไปอีกนานมาก แต่นักเรียนเข้ามาเรียนกับอาจารย์คนนี้ไม่นาน ก็ต้องเปลี่ยนอาจารย์หรือย้ายไปเรียนต่อโรงเรียนระดับที่สูงขึ้น ชีวิตของนักเรียนจะเปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ ก็ต้องเก็บสะสมแต่อารมณ์และความรู้สึกดี ๆ ที่ไม่ดีก็วางไว้ที่เดิมหรือโยนทิ้งไป ไม่ต้องไปยึดติด ไม่ต้องถือสา ให้อภัยท่านเสีย แล้วตัวเราจะรู้สึกดีขึ้นกับทุกอย่างรอบ ๆ ตัวเราค่ะ
“ในกรณีนี้ น้อง ๆ อาจคิดว่า นั่นไม่ใช่ทางออกของปัญหา เพราะสิ่งที่หนูต้องการให้แก้คือ แก้นิสัยหรือเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของครูอาจารย์ แต่อยากจะบอกให้น้อง จดจำไว้ว่า การจะแก้ไขผู้อื่น เป็นเรื่องยากมากกว่าที่เราจะปรับปรุงแก้ไขนิสัยของตัวเราเอง เพราะฉะนั้นควรเริ่มที่ตัวเองก่อน โดยพยายามมองเหตุการณ์อย่างที่พี่กล่าวมาข้างต้นค่ะ”

"ปกติครูอาจารย์ ก็ยังเป็นปุถุชนอยู่ มีรัก โลภ โกรธ หลง เหมือนคนทั่วไป เพียงแต่ใครจะมีความสามารถในการควบคุมอารมณ์ของตนเองได้ดีกว่ากัน การเป็นครูอาจารย์ เมื่อนักเรียนทำผิด ก็ต้องตักเตือนลงโทษไปตามปกติ เพราะความเป็นเด็ก ขาดประสบการณ์ทำให้เกิดความผิดพลาดขึ้นได้ ซึ่งเมื่อตักเตือนลงโทษไปแล้ว นักเรียนต้องไปแก้ไขไม่ทำผิดอีก แต่ถ้ายังผิดเหมือนเดิม ครูอาจารย์ก็ต้องย้ำเตือนเรื่อยไป ลักษณะนี้ไม่ใช่การอาฆาตพยาบาท แต่เป็นการพยายามจะแก้ไขนักเรียน”
“การอาฆาตพยาบาทหมายถึง เมื่อนักเรียนโกรธครู แล้วไปแกล้งทำของครูให้เสียหาย ครูผูกใจเจ็บ ถึงนักเรียนจะขอโทษแล้ว ครูก็ยังพยายามหาเรื่องแกล้งให้นักเรียนคนนั้นสอบตกในวิชาของท่าน หรือหาเหตุให้นักเรียนคนนั้นเดือดร้อนทางกาย ซึ่งโดยปกติวิสัยคนเป็นครูจะต้องรู้จักให้อภัยนักเรียน และอบรมสั่งสอนลูกศิษย์ด้วยความเมตตา ไม่อาฆาตพยาบาท”
“อย่างไรก็ดี หากนักเรียนมีความรู้สึกว่า ครูคนหนึ่งคนใดมีพฤติกรรมและการกระทำเหมือนอาฆาตพยาบาทนักเรียน ก็อย่าได้ถือสา ให้มองข้ามไปเสีย พยายามเรียนให้จบ หลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับครูท่านนั้น นานไป ท่านก็จะรู้ตัวเองว่า ไม่มีนักเรียนคนไหนอยากเข้าใกล้ท่าน”

"โอ๊ย สมัยไหน ๆ ก็เหมือนกันเลยนะ ไม่ยอมให้หนู ๆ ได้วิ่งตามแฟชั่นกันบ้างเลย หนู ๆ ก็เลยรู้สึกคับข้องใจ อยากให้อาจารย์รู้ถึงความรู้สึกของหนูเรื่องทรงผม ความจริงอาจารย์ท่านก็รู้เพราะท่านก็เป็นเด็กมาก่อน แต่ตอนนี้ท่านอาจลืมไปแล้วว่าเด็กรู้สึกอย่างไร ก็ไม่เป็นไร หนูก็บอกคุณครูตรง ๆ เลยนะคะว่าหนูอยากทำผมให้ปรก ๆ หน้าผากหน่อย หนูบอกได้ หนูมีสิทธิที่จะแสดงออกถึงความรู้สึกนึกคิดของหนูเองนะคะ แต่ครูเป็นผู้รักษากฎระเบียบ รับรู้แล้วก็ยังไม่อนุญาติอยู่ดี ก็ต้องเคารพสิทธิของความเป็นครูกันบ้างนะคะหนู ๆ ทั้งหลาย"

"น่าเห็นใจเรื่องนี้จริง ๆ พี่เห็นเป็นกันทุกโรงเรียนเลย บางทีเห็นเด็กบางคนเล่นดนตรีเก่ง ครูให้ไปซ้อมออกงานแสดงเป็นชื่อเสียงของโรงเรียน กลับมาสอบวิชาภาษาอังกฤษตกโดนอาจารย์อีกท่านด่าว่าหาว่าไม่สนใจเรียน ไม่รู้ครูอาจารย์โรงเรียนนี้พูดกันบ้างหรือเปล่า ดูจะสนใจแต่งานของตนเท่านั้น ไม่สนใจเลยว่า ลูกศิษย์หรือนักเรียนจะต้องทำอะไรกันบ้าง น้อง ๆ คงต้องนั่งคุยกันกับเพื่อน ๆ แล้วจดเป็นบันทึกรายงานเลยว่า งานครูอาจารย์คนไหนสั่งแล้วไปชนกับของครูอาจารย์คนไหน น้องต้องทำอะไรกันบ้าง และจะมีเวลาทำได้อย่างไร ลองนั่งคุยจัดเวลาเรียน หรือไม่ก็ต้องผู้อำนวยการโรงเรียนให้จัดเวลาว่างสักหนึ่งสองชั่วโมงเลย สำหรับนักเรียนจะได้เรียนรู้ในการจัดการสับหลีกวิชาเรียนไม่ให้ชนกัน ไม่อย่างนั้นจะแย่เอากว่าจะเรียนจบนะคะ! แล้วน้องเคยคุยเรื่องนี้กับคุณพ่อคุณแม่บ้างหรือเปล่าค่ะ หาเวลาคุยกันบ้างนะคะ กับเพื่อน กับครูอาจารย์ หรือกับพ่อแม่ก็ได้ค่ะ อย่างน้อยผู้ใหญ่จะได้รู้ว่าปัญหามันอยู่ที่ไหน"

"รู้สึกคำถามสองข้อข้างบนนี้จะหมายความเดียวกันนะคะ คือน้องรู้สึกว่า ครูอาจารย์เป็นเผด็จการไม่ฟังนักเรียนบ้างเลย จะเอาแต่ความคิดคำสั่งของตนมาใส่ให้นักเรียนเท่านั้นเอง การเป็นนักเรียนไม่ว่าสมัยไหน ๆ ก็รู้สึกเช่นนี้กันทุกคน แต่บางครั้งเราก็ต้องฟังนะคะว่า อะไรคือสิ่งที่เราไม่ชอบไม่อยากฟัง เพื่อจะได้จดจำไว้ว่า วันหนึ่งเมื่อเราเติบโตเป็นผู้ใหญ่เป็นครูอาจารย์ จะได้ไม่ทำอย่างที่นักเรียนไม่ชอบ ครูก็คือผู้อบรมสั่งสอน มีทั้งสิ่งดี ๆ มากมายที่นักเรียนสามารถนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์กับตัวเองและประเทศชาติได้ ส่วนที่ไม่ดี ครูก็สอนว่า อย่านำไปใช้ อย่าทำต่อไป ครูผู้สอนทั้งบทเรียนดีและบทเรียนที่ไม่ดี สำคัญที่เราต้องมีสติและปัญญา ในการไตร่ตรองและพิจารณานำไปใช้เฉพาะที่เหมาะที่ควร”
“แต่ถ้าเราไม่ชอบ ไม่ฟัง ไม่จดจำ ไม่เรียนรู้ วิถีชีวิตและวิธีการในการสั่งสอนและเรียนรู้ก็จะวนเวียนอยู่ที่เดิม อย่างไรก็ตาม ก่อนจะตัดสินว่าอะไรดีไม่ดี ต้องฟังความเนื้อหาและเหตุผลในแต่ละขั้นตอนให้ได้เสียก่อน เช่น กรณีอาจารย์ท่านนี้ อดีตท่านอาจรู้สึกและคิดเหมือนน้อง แต่ท่านไม่ฟังความ วันหนึ่งเมื่อกลายเป็นอาจารย์ ท่านก็อาจเป็นเหมือนที่ท่านไม่ชอบนั่นแหละ แล้วยังทำให้เราไม่ชอบไปด้วย จำไว้นะคะ อะไรไม่ดีอย่าไปเอาอย่าง!”

"ฟังดูเรื่องนี้ น้องรู้สึกเหนื่อย และท้อแท้มากที่พยายามทำดีที่สุดแล้ว แต่ดูเหมือนอาจารย์ไม่เข้าใจ ไม่เห็นใจ ในกรณีนี้อาจารย์อาจคิดว่าน้อง ๆ มีศักยภาพมากกว่านี้ น่าจะทำได้ดีกว่านี้ ท่านจึงได้พยายามนำผลการเรียนของอีกห้องมาพูดให้ฟัง อย่างไรก็ตาม หากน้อง ๆ คิดว่านี่ก็พยายามเต็มที่แล้ว ก็ได้เท่านี้แหละ ก็ไม่ต้องไปคิดอะไร บอกเพื่อน ๆ ว่าทำใจให้สบายก่อนดีกว่า ปล่อยให้อาจารย์เป็นเชียร์ลีดเดอร์ไปคนเดียวก่อน เดี๋ยวพวกเราหยุดพัก หายเหนื่อยค่อยพยายามกันใหม่!"

"น้อง ๆ ทราบหรือเปล่าคะว่า คนที่ชอบเบ่งนั้นก็เหมือนกับอึ่งอ่างที่ชอบพองตัวให้ใหญ่ขึ้น เพราะกำลังกลัวว่าจะถูกรังแก คนก็เช่นกันค่ะ เขารีบวางท่าใหญ่โตเอาไว้ก่อนเพราะความรู้สึกกลัวของเขา คนที่ประพฤติเช่นนี้ อาจมีปัญหาครอบครัว ปัญหาส่วนตัวหรือเป็นคนอ่อนแอ มีความวิตกกังวลว่าจะโดนรังแก ซึ่งเป็นบุคคลที่น่าสงสาร เพราะฉะนั้นอย่าปล่อยให้ความกลัวของเขา มาทำให้น้อง ๆ ต้องกลัวไปด้วย คนเรากลัวเกรงกันที่เหตุผลมากกว่า ยิ่งถ้าเขาชอบตวาด ใช้วาจาหยาบคาย ทำหน้าบึ้งตึง ต้องมองว่าเขาคงจะเครียด ไม่ปกติ เพราะคนปกติ โดยเฉพาะครูอาจารย์ต้องยิ้มแย้มแจ่มใส สุขภาพจิตดี พูดจาดี ๆ และพูดสุภาพไม่หยาบคาย พบเห็นคนประเภทนี้ก็หลบเลี่ยงเสีย อย่าไปถือสาต่อปากต่อคำด้วย มองว่าครูอาจารย์ท่านนั้นไม่ค่อยสบาย ปล่อยท่านไปเถอะ ให้อภัยท่าน

"น้องคงรู้สึกอึดอัดกับพฤติกรรมของครูอาจารย์ ที่ควรทำตัวให้เป็นที่เคารพของเด็ก ๆ แต่กลับเป็นคนมาเอาเปรียบเด็ก ๆ เสียเอง พี่เองก็รู้สึกละอายใจแทนครูอาจารย์เหล่านั้นมาก แต่อย่างไรก็ตาม อยากให้น้องได้มองเห็นความจริงอย่างหนึ่งก็คือ ครูก็เหมือนคนทั่ว ๆ ไป มีทั้งครูดี และครูที่ไม่ดี จดจำแต่สิ่งดี ๆ ที่ครูอาจารย์พูดและสอน เพื่อนำไปใช้ในชีวิตของเรา แต่สิ่งที่ครูทำไม่ดี ก็จำไว้ว่าอย่าทำอย่างนั้น เมื่อเราเติบใหญ่ เป็นผู้ใหญ่ต่อไปอย่าได้เอาเปรียบใคร เพราะย่อมจะมีคนมองเห็นและกล่าวว่าลับหลังเสมอ นึกไว้เช่นนั้น และจดจำประสบการณ์วันนี้ของเราเอาไว้ให้แม่นยำ”
“ส่วนจะแก้ไขอย่างไรกรณีนี้ หากครูฝากซื้อของก็บอกครูว่า หนูไม่มีเงิน ให้คุณครูเอาเงินมาฝากซื้อของ หรือเมื่อซื้อแล้วก็นำมาให้ครู พร้อมกับขอเงินตามจำนวนที่ใช้ซื้อของให้ครู และไม่ต้องกลัวที่จะทวงถามจากคุณครูตรง ๆ ว่า หนูต้องการเงินค่าขนมของหนูคืน แต่ที่ดีที่สุดก็ควรจะขอเงินคุณครูก่อนจะไปซื้อของ และเขียนเป็นรายการพร้อมเงินทอนให้คุณครูด้วย”

"น้องเกรงว่าหากสอบเข้ามหาวิทยาลัยไม่ได้ ครูจะแสดงกิริยาปฏิเสธ น้องไม่ชอบการแสดงออกของครูอาจารย์ต่อนักเรียนทั้งที่สอบได้และสอบไม่ได้ พี่เข้าใจค่ะ และเคยเห็นพฤติกรรมเช่นนี้ตลอดมาเช่นกัน จึงไม่อยากให้น้องถือสา แต่อยากให้พยายามเข้าใจและให้อภัยครูอาจารย์เหล่านั้น เพราะท่านสื่อสารแสดงความรู้สึกไม่เป็น โดยเฉพาะความรู้สึกเสียใจผิดหวัง และไม่กล้าจะปลอบใจนักเรียนที่ผิดหวัง กลายจะไปพูดทำให้นักเรียนสะเทือนใจมากขึ้น คนเราส่วนใหญ่ แสดงอารมณ์และความรู้สึกดี ๆ แสดงความดีใจ ได้ดีกว่า การแสดงความเสียใจปลอบใจ ทั้ง ๆ ที่คนที่ผิดหวังมักต้องการการปลอบใจมากกว่า คนที่สอบได้”
“น้องคงต้องจดจำไว้เมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ และหากเป็นครูอาจารย์ต่อไปก็ขอให้รู้จักระมัดระวังในการแสดงความดีใจกับเด็ก ๆ ที่สอบได้พอสมควร และรู้จักปลอบใจให้กำลังใจนักเรียนที่สอบไม่ผ่านอย่างจริงใจ เพราะในความเป็นครู ก็ต้องให้ความใส่ใจกับนักเรียนอย่างยุติธรรมทุกคน”

"น้องกังวลใจที่เห็นเพื่อนสาวแสดงท่าหลงใหลอาจารย์ชายคนใหม่ ความจริงในวัยรุ่นขณะนี้ ร่างกายของนักเรียนทุกคนมีการเปลี่ยนแปลงทางฮอร์โมน อาจทำให้มีความสนใจเพศตรงข้ามเป็นพิเศษ และหลาย ๆ คนก็อาจพบเจอใครก็ถูกใจไปหมด แต่ไม่นานก็จะหายไปเอง น้องสามารถช่วยเพื่อนได้ โดยรับฟังเรื่องราวที่เธอเล่าให้ฟัง ไม่ต้องวิจารณ์หรือว่ากล่าว แต่ชักชวนเพื่อนไปออกกำลังกาย เล่นกีฬาบ่อย ๆ หากิจกรรมทำด้วยกัน เพื่อนจะได้ไม่เหงาและฟุ้งซ่านมากเกินไปค่ะ"

"น้องรู้สึกว่า เพื่อน ๆ ผู้หญิงและตัวน้องกำลังถูกลวนลามทางเพศ โดยอาจารย์ชายในโรงเรียน การมีความรู้สึก หรือสัญชาตญาณเตือนเราว่า น่าจะเป็นเรื่องไม่ดี ไม่เหมาะไม่ควร ต้องหาที่ปรึกษา โดยควรเล่าเรื่องนี้ให้พ่อแม่ฟัง พูดกันเองในกลุ่มเพื่อน ๆ ที่โดน เล่าให้อาจารย์ผู้หญิงหลาย ๆ ท่านฟัง โดยบอกว่าอึดอัด ไม่อยากให้อาจารย์ชายมาทำเช่นนั้น และเมื่อจะต้องพบปะอาจารย์ชายท่านนั้น ก็ต้องตั้งหลักอย่าเข้าใกล้ มองหาทางที่จะวิ่งหนี อย่าไปอยู่กับอาจารย์สองต่อสอง พยายามป้องกันตนเองไม่ให้เกิดพฤติกรรมเช่นนั้นขึ้นอีกครั้ง หรือหากเกิดขึ้นอีก ก็ถอยหนี และบอกอาจารย์ชายอย่างสุภาพนุ่มนวลว่า หนูไม่ชอบให้ใครมาแตะต้องตัวหนูค่ะ โดยเฉพาะการเล่าเรื่องนี้ให้เพื่อน ๆ และครูอื่น ๆ ฟัง ถือเป็นการป้องกันตัวเองที่ดีที่สุด ไม่ต้องกลัว และไม่ต้องอาย เพราะน้องไม่ได้ทำอะไรผิด ครูจะคิดอะไรหรือไม่ ไม่สำคัญเท่ากับ ครูก็ต้องเรียนรู้ที่จะเคารพนักเรียนในฐานะคนคนหนึ่ง ไม่ใช่ของเล่น ไม่ใช่ตุ๊กตาที่ใคร ๆ จะหยิบจับมาเล่นก็ได้!"

“ถ้าเพื่อนมาบอกว่า ถูกข่มขืน ก่อนอื่นพี่อยากจะอธิบายให้น้องเข้าใจไว้ก่อนว่าการถูกข่มขืน ถูกทำร้ายร่างกาย หรือการถูกกระทำทางเพศเป็นเรื่องรุนแรงและร้ายแรงมาก ที่ไม่มีใครจะนำมาพูดเป็นเรื่องเล่น ๆ สนุกปาก เพราะพูดไปแล้วเท่ากับทำให้คนพูดเสียหาย จึงไม่มีใครพูดเรื่องที่นำความเสียหายมาสู่ตน เช่นกันเพื่อนที่บอกเล่าเรื่องนี้ หากไม่ทุกข์ใจจริง ๆ คงไม่พูดออกมาและแสดงว่า เพื่อนไว้ใจน้อง ถึงมาปรึกษาด้วยคะ ”
“น้องต้องให้กำลังใจเพื่อน ให้เพื่อนเล่าให้ฟังว่าเกิดอะไรขึ้น และควรจะแนะนำให้ปรึกษาอาจารย์แนะแนวหรืออาจารย์ท่านไหนที่ไว้ใจได้ เพื่อจะหาทางช่วยเหลือ หรือจะโทรฯ มาปรึกษาที่ศูนย์ฮอทไลน์ก็ได้ จะได้หาทางว่าจะทำอย่างไรต่อไปและนำคนผิดมาลงโทษ”
“อยากให้น้องได้เข้าใจเอาไว้ว่า เมื่อเด็กหรือผู้หญิงที่ถูกข่มขืนหรือถูกกระทำทางเพศ จะโดยใครก็ตาม คนคนนั้นไม่ใช่คนที่น่าอับอายหรือเป็นคนร้าย เขาไม่ใช่คนผิด เขาคือผู้เสียหาย คนที่ทำร้ายผู้หญิงและเด็กคืออาชญากรที่จะต้องถูกประณาม และถูกลงโทษตามกฎหมาย แม้จะได้ชื่อว่าเป็น “พ่อ” หรือเป็น “ครูอาจารย์” ของคนนั้น หรือจะเป็นผู้ชายคนใดก็ตาม”
“โดยเฉพาะหากเพื่อนของน้องเป็นหญิงอายุต่ำกว่า 15 ปีลงมา ถึงเขาจะยินยอม ผู้ชายที่เข้าไปเกี่ยวข้องด้วยไม่ว่าจะเป็นใครก็ตาม ก็จะต้องถูกนำตัวมาลงโทษตามกฎหมายเสมอ เพราะกฎหมายถือว่า หญิงชายอายุต่ำกว่า 15 ปียังไร้เดียงสา ไม่สามารถปกป้องตัวเองได้ ยังตัดสินใจด้วยตนเองไม่ได้ กฎหมายจึงต้องปกป้องเด็ก ๆ ไว้เสมอ”