“รักดอกจึงหยอกเย้า…หนูต้อยเข้าใจสำนวนนี้ไหมคะ การที่เพื่อนชายมาแกล้งดึงหางเปียของหนูนั้น เพราะว่าเขาสนใจหนู ชอบหนูน่ะซิ อยากพูดด้วยแต่เขาไม่รู้จะแสดงออกอย่างไร ก็เลยดึงหางเปียหนูเล่น…ก็เท่านั้นเอง คราวหลังถ้าเขาทำอีก หนูต้อยก็ยิ้มให้เขาซิคะ พูดเพราะ ๆ บอกว่า เราเป็นเพื่อนที่ดีต่อกันได้ไหม มาดึงผมเปียต้อย…ต้อยเจ็บนะ…ถ้าเขายังทำอีก พี่แนะนำให้เปลี่ยนทรงผมเป็นทรงหางม้าก็ได้ค่ะ”

“เพื่อนที่เหลิงมาก ๆ และดื้ออย่างที่น้องเล่ามา เราอาจช่วยได้เพียงแต่เตือนด้วยเหตุผล และคอยอยูเคียงใกล้ เมื่อเขามีปัญหาต้องการที่ปรึกษา โดยเฉพาะเขามีปัญหาที่บ้านมาก การจะแก้ไขคลี่คลายปัญหาให้เขาลำพังน้องคงทำไม่ได้ และเขาอาจยิ่งดื้อเพราะเห็นน้องเป็นรุ่นเดียวกัน ทางที่ดีแนะนำให้เขามาคุยกับผู้แนะแนว หรือกระซิบให้ครูแนะแนวเรียกเขามาคุยด้วย”

“อ๋อ ก็โดดตามไปห้ามเขาซิ โอ๊ย ไม่ใช่เผลอไป น้องควรบอกเขาว่าโดดให้เบา ๆ หน่อย เดี๋ยวขาหักเกรงใจครูอาจารย์บ้าง สงสารครู เวลาสอนไม่ค่อยมีคนฟัง แต่ถ้าเพื่อนยังดื้อไม่เชื่อฟัง ก็อาจแนะนำให้ไปปรึกษาครูแนะแนว เพราะเขาอาจมีปัญหาในการไม่อยากเรียน หรือไม่ก็พาเขาไปหาอาจารย์แนะแนวด้วยกัน”

“เมื่อเรายังเป็นเด็ก เด็กทุกคนต้องการจะมีเพื่อนที่เหมือน ๆ ตนเอง เช่นชอบเล่นสนุกเหมือนกัน ชอบอย่างเดียวกัน และบางทีเราก็สนใจคนที่เขาไม่ชอบเหมือนเราด้วย เพราะอยากรู้ว่าทำไมเขาถึงไม่เหมือนเรา และเป็นเรื่องดีที่จะมีเพื่อน ๆ ที่หลากหลายจะได้ไม่เบื่อ ส่วนจะรู้ว่าคนไหนควรคบไม่ควรคบนั้น เมื่อเราเริ่มแยกแยะความชอบ ไม่ชอบของเราได้ว่า อะไรที่เขาหรือเราทำแล้วเป็นเรื่องดี เราก็ชอบ แต่บ่อย ๆ เราก็รู้ว่าสิ่งที่เพื่อนกระทำหรือแสดงเป็นเรื่องไม่ดี และทำให้เราไม่อยากพูดจากคบหากับเขาด้วย เพราะฉะนั้นก่อนอื่น คือเราต้องรู้จักตัวเรา รู้ใจตัวเองเสียก่อนจึงจะรู้ว่าคนไหนควรคบด้วยหรือไม่คะ”

“น้องกำลังอยู่ในช่วงของวัยรุ่น มักจะอ่อนไหวง่าย ร้องไห้ได้ตลอดเวลาเป็นเรื่องปกตินะคะ อีกหน่อยโตขึ้นผ่านช่วงวัยรุ่นไปแล้ว น้องก็จะเปลี่ยนไปเองไม่ต้องกังวล เพียงแต่ในช่วงนี้ ก็ต้องค่อยประนีประนอมถนอมน้ำใจกันไว้ ไม่ถือสา เพื่อนร้องไห้ น้องก็บอกว่า หากเธอไม่สบายใจ ร้องไห้แล้วรู้สึกดีขึ้นก็ร้องเถอะนะ ฉันไม่ว่าหรอก แล้วก็นั่งรอให้เขาร้องไห้ให้เสร็จก่อน ทำเช่นนี้ อีกหน่อยน้องก็เลิกร้องไห้เองค่ะ เพราะนี่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเจริญเติบโตของวัยรุ่นค่ะ”

“การจะให้เพื่อนเข้าใจในตัวเรา เราก็ต้องเข้าใจในตัวเราเสียก่อนนะคะ แล้วน้องคิดว่าเข้าใจ หรือรู้จักตัวเองดีพอหรือยังคะ? เข้าใจอย่างไรหรือค่ะ ก็คือรู้ว่าตัวเองเป็นคนนิสัยอย่างไร น่ารักไม่น่ารัก มีดีไม่ดีอย่างไร ที่ว่าไม่ดีมีการแก้ไขหรือไม่ สามารถเป็นเพื่อนที่ดีให้กับเพื่อน ๆ ได้หรือไม่ หากเรายังไม่รู้ว่าตัวเองเป็นอย่างไร เพื่อน ๆ ก็คงไม่รู้จัก ไม่เข้าใจเช่นกันค่ะ”

์ “การเป็นเพื่อนสนิทมิตรแท้ ไม่จำเป็นจะต้องพิสูจน์กันด้วยการให้ยืมเงิน แต่ให้ความเอื้ออาทรถามไถ่ทุกข์สุข ฟังว่าเขาต้องการพูดอะไร อดทนฟังคำพูดของเพื่อน ก็จะช่วยให้เพื่อนมีโอกาสระบายความในใจ ตักเตือนแนะนำเท่าที่จะทำได้ ถึงหากเขาไม่เชื่อก็ไม่ต้องโกรธ เพราะเราแนะนำได้ เขาก็มีสิทธิ์จะเชื่อหรือไม่เชื่อก็ได้ ส่วนที่ขอยืมเงินบ่อย ๆ หากเพื่อนเดือดร้อนจริง ๆ และเป็นเงินไม่มาก ไม่ทำให้เราลำบาก ก็คงไม่เป็นไร แต่หากเป็นเงินมาก ๆ และบ่อย ๆ ก็อาจต้องพูดคุยหรือปรึกษาพ่อแม่ เพราะเงินที่เราใช้ทุกวันนี้เป็นของพ่อแม่ หากมีความจำเป็นจริง ๆ พ่อแม่อาจจะช่วยเพื่อนได้จะดีกว่า จะได้แก้ไขปัญหาให้ตรงจุด”

“เพื่อนแท้ของเรา ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนในโลกนี้ ก็มีคนเด่นคนเดียวคือตัวเรานี้เองค่ะ รองลงมาก็พ่อแม่พี่น้องเครือญาติของเรา ก็เป็นเพื่อนเหมือนกัน ส่วนเพื่อน ๆ ที่รู้จักคบหากันมาตั้งแต่เด็ก ๆ จนเติบใหญ่ได้ช่วยเหลือเจือจุนกันมา ก็ถือว่าเป็นเพื่อนแท้เหมือนกันนะคะ”

์ “เมื่อคนเรายังเป็นเด็กและกำลังเติบโตเพื่อจะเป็นผู้ใหญ่ เราทุกคนอยากเป็นที่ยอมรับ อยากพยายามทำตัวเป็นผู้ใหญ่ ทำให้ต้องเสแสร้งแสดงกิริยามรรยาทที่ผู้ใหญ่ชอบทำ หรือเห็นตามสื่อต่าง ๆ แต่ความจริงก็คือ เราต่างกระเสือกกระสนที่จะเป็นคนดี บางคนก็พยายามทำด้วยใจจริงจริงใจ ก็ดูสุภาพแนบเนียน แต่บางคนพยายามมากไป จึงคล้ายใส่หน้ากากเข้าหากัน เพราะฉะนั้นหากน้องทำตัวให้เป็นธรรมชาติและด้วยความจริงใจ ก็จะกลายเป็นผู้ใหญ่ที่หนักแน่นมั่นคงต่อไป”
“ส่วนที่ชอบดูว่า เพื่อนคนไหนฐานะดีหรือไม่ ก็เพราะตัวเองก็ยังไม่มีเงินของตัวเอง ต้องพึ่งพ่อแม่เหมือนกันหมด จึงต้องพยายามมองหาจุดสนใจมาแข่งมาข่มกัน ซึ่งเป็นเรื่องไม่เหมาะสม หรือเป็นพฤติกรรมของเด็กเล็ก ๆ มากกว่า หากพบเห็นเช่นนั้น ก็จงมองว่าเป็นพฤติกรรมของเด็กเล็ก ๆ ที่เราไม่ต้องใส่ใจมากนัก ไม่นานก็จะเลิกไปเอง!”

“การที่เพื่อนๆไม่ยอมรับฟังความคิดเห็นก็เพราะต่างฝ่าย ต่างอยากได้รับการยอมรับ ต้องการให้ผู้อื่นเห็นความสำคัญของตน โดยไม่ทันคิดว่า คนที่ไม่พูดแต่ฟังมากที่สุด ก็คือคนที่ได้เปรียบมาก เพราะจะได้เก็บข้อมูลของคนอื่น ๆ มาไว้ในตัว เพราะฉะนั้นหากรู้สึกว่าเพื่อนยังไม่พร้อมจะฟังเรา เราก็ฟังเขา/เธอไปก่อน นานไป เห็นเราเงียบเขาก็ต้องรู้สึกว่า คนเงียบดูมีเสน่ห์ และอมภูมิ ถึงตอนนั้นเราคงได้มีโอกาสแสดงความรู้และความคิดเห็นได้อย่างเต็มภาคภูมิ เพราะฉะนั้นตอนนี้ไม่ต้องน้อยใจหรอกค่ะ!”

“ก็เหมือนข้อข้างบนนี้นะคะ หากตรวจสอบตัวเองแล้วว่าปกติ ไม่ได้ทำสิ่งที่นำความเสียหายมาสู่ใคร ไม่ว่าทางกายหรือทางใจ ก็ไม่ต้องถือสาเพื่อน การเรียนรู้จักจะให้อภัยเพื่อนจะทำให้เราเป็นที่รักใคร่นับถือของเพื่อน ๆ ต่อไป แต่หากว่ารู้ตัวว่าทำตัวผิดพลาด ก็แก้ไขเสีย จะได้สบายใจทั้งสองฝ่ายค่ะ”

“ลักษณะนิสัยและพฤติกรรมที่กล่าวมา สะท้อนให้เห็นว่า ยังเป็นเด็กเล็ก ๆ อยู่ คือพูดกระทำโดยไม่ละอายใจ ไม่สนใจใคร น้อง ๆ คงจำหรือเคยพบเด็กเล็ก ๆ ที่ชอบพูดจาโอ้อวดเพราะคิดว่าคนอื่นไม่รู้ หรือสร้างนิยายต่าง ๆ ได้ เพราะฉะนั้นก็ไม่ต้องถือสา มองอย่างขำ ๆ เสียเราจะได้สบายใจ อีกหน่อยนานไปเขาก็รู้ตัวเอง แล้วก็จะรู้สึกอายด้วย หากน้องไปทักท้วงว่ากล่าวตอนนี้ เขาอาจเสียน้ำใจและโกรธเราได้ จะทำให้เสียเพื่อน ซึ่งความจริงอาจจะเป็นเพื่อนที่ดีต่อไปก็ได้ เพียงแต่คนเราโตช้าโตเร็วไม่เท่ากัน แต่ในไม่ช้าเขาก็จะรู้ตัวเองว่าทำอะไรลงไป เราอยู่เฉย ๆ ไม่ต้องทำอะไรหรอกค่ะ”

“หากเพื่อนคนใดมีลักษณะนิสัยที่กล่าวมา ก็นับว่าน่าสงสาร น่าเห็นใจที่เขาอย่างเด่นเป็นที่สนใจของใคร ๆ โดยเฉพาะของเพื่อน ๆ แต่กลับหวาดระแวงว่าเพื่อนจะนินทา ทำให้ไม่มีความสุข หากพบเห็นเพื่อนเป็นเช่นนี้ ก็ค่อย ๆ พูดจาไม่ถือสา และไม่พูดจาถึงเขา/เธอ ลับหลัง คือไม่วิจารณ์เพื่อนกับใคร นานไปเพื่อนก็จะค่อย ๆ เริ่มไว้วางใจและเปิดเผยตนเองมากขึ้น ซึ่งเราอาจพบว่าคนเหล่านี้มีปัญหาครอบครัวหรือส่วนตัวมากมายที่ไม่อยากบอกใคร แต่เมื่อเพื่อนไว้ใจเพื่อนก็จะพูดออกมาเอง”

“น้องไม่ได้บอกว่าว่า ที่ว่าเห็นแก่ตัวนั้นเป็นอย่างไรบ้าง แต่หากเรารู้สึกเช่นนั้น เมื่อสบโอกาสอยู่กันตามลำพัง ก็อาจค่อย ๆ บอกเพื่อนคนนั้นตรง ๆ ว่าเรารู้สึกอย่างไร ส่วนเขา/เธอจะรับฟังหรือไม่ไม่สำคัญ เพราะเขา/เธอก็มีสิทธิจะคิดทำและพูดอย่างที่เขาต้องการได้ แต่อย่างน้อยเราก็ได้ช่วยตักเตือนเพื่อนด้วยน้ำใสใจจริงแล้ว

“การไปเที่ยวเธค ไม่ใช่เรื่องเสียหาย แต่การที่พ่อแม่เป็นห่วง เพราะเห็นว่าลูกยังเล็ก ยังเป็นเด็ก ยังไม่ได้ทำงานทำการ ต้องอาศัยเงินพ่อแม่ เอาเงินพ่อแม่ไปใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเช่นนั้นมันไม่เหมาะสม เพราะฉะนั้นหากอยากไป ก็ต้องบอกกล่าวให้พ่อแม่รับรู้ว่ามีเพื่อนชวน และน้องอยากไป หากท่านว่างให้ท่านพาไปเราจะได้ไม่ต้องใช้เงิน หรือเก็บเงินค่าขนมตนเองไว้ ถึงวันสำคัญ ๆ อาจชวนเพื่อน ๆ และพี่น้องไปด้วยกัน ไม่ควรไปไหนกันตามลำพัง เพราะสมัยนี้มียานอนหลับระบาด คนร้ายมากมายนำมาใช้กับเพื่อน ๆ ทำให้เสียตัวเสียใจกันมามากแล้ว พ่อแม่จึงเป็นห่วง”
“แต่เมื่ออยากไปจริง ๆ และอยากไปมาก ก็ต้องบอกพ่อแม่ก่อน ให้ท่านอนุญาติหรือให้ท่านเป็นผู้พาไปจะเหมาะสมมากกว่า ในความคิดของพี่ การไปเที่ยวเธคหรือผับเหล่านี้ รู้สึกไม่ดีกับสุขภาพ เสียงดังจนหูดับ กลิ่นบุหรี่ติดตัวเสื้อผ้าน่ารังเกียจ หายใจไม่ค่อยคล่อง คนที่เที่ยวบ่อยจะทำให้กลายเป็นคนหูหนวกหูตึงและเป็นโรคทางระบบทางเดินหายใจได้”

“คำถามเหมือนที่ถามมาข้างบน ว่าเพื่อนที่ดีเป็นอย่างไร ก็เช่นกันค่ะ หากเราเป็นคนดี และสามารถเป็นเพื่อนที่ดีของตัวเองได้ ใคร ๆ ก็อยากเป็นเพื่อนกับเรา และเราไม่ต้องใช้วิธีไปเรียกร้องความสนใจจากใคร เขาเห็นบุคลิกลักษณะที่น่ารัก สุขุมหนักแน่น เขาก็จะประทับใจอยากเป็นเพื่อนกับเราอยู่แล้วค่ะ ส่วนจะสนิทหรือไม่ น้องคงต้องเป็นคนตัดสินใจเลือก ไม่ใช่ให้คนอื่นเป็นคนเลือกนะคะ”

“ที่นี้เวลาน้องเจอเพื่อนประเภท "เปล่า!" ก่อนอื่นก็เริ่มต้นเสียก่อนเลยว่า "เปล่าถาม!" "เปล่าหลบ!" พูดล้อเล่นกับเขา เป็นภาพสะท้อนให้เห็นว่า เรารู้ว่าเขาจะพูดอะไรต่อไป แต่ให้ทำด้วยทีท่านุ่มนวลนะคะ พูดอย่างอารมณ์ดี สบาย ๆ ไม่ถือสา ทำให้เพื่อนคนนั้นรู้สึกอบอุ่นใจที่จะพูดกับเรา นานไปเขาก็จะฝึกนิสัยให้เลิกลักษณะนั้นเองค่ะ”

“เพื่อน ๆ ที่มีพฤติกรรมติดเพื่อน เพื่อนว่าไงว่ากัน ใครมาชวนก็ไปหมดเช่นนี้ นับว่าเป็นอันตราย โดยเฉพาะเรื่องเสพยา ค้ายาล้วนมีอันตรายถึงชีวิต เพราะฉะนั้นหากตักเตือนเขาโดยตรงไม่ได้ ควรจะไปค่อย ๆ บอกให้ครูอาจารย์ที่ใจดี หรือครูอาจารย์ที่เพื่อน ๆ เกรงใจ เพื่อให้รับรู้ไว้ จะได้หาวิธีป้องกัน แก้ไข และช่วยเหลือต่อไป เพื่อนเหล่านี้จะชอบหรือไม่ ไม่สำคัญ แต่เราต้องช่วยกันป้องกันเพื่อนไม่ให้เป็นอันตรายมากไปกว่านี้!”

“น้องถูกเพื่อนหลอกให้กินยาบ้าเพื่อลดความอ้วน นับว่าน้องยังเก่งที่รู้ตัวและรู้ว่ายาบ้าเป็น
อันตรายต่อสุขภาพมากกว่าจะทำให้ลดความอ้วน และหากยิ่งกินไปเรื่อย ๆ ก็อาจติดและยานั้นอาจทำให้เกิดอาการประสาทหลอนจนทำร้ายตัวเองและคนอื่นได้ เพราะฉะนั้น น้องก็ต้องเข้มแข็งและไม่ยอมตกเป็นทาสยาบ้านั้น เป็นไปได้ไหมที่น้องจะบอกพ่อแม่ และขอให้ท่านพาไปตรวจร่างกาย และปรึกษาหมอเรื่องของสุขภาพ
“อย่างไรก็ตาม ในวัยนี้เด็กบางคนจะเริ่มอ้วนเพราะรับประทานมาก เป็นช่วงกำลังโต อีกไม่นานก็จะหยุดโต และรูปร่างจะเข้าที่ไม่กินมากเท่าวัยรุ่นต่อไป หรือหากเกรงจะน้ำหนักเกิน พี่อยากให้น้องออกกำลังกายมาก ๆ เช่นไปว่ายน้ำ วิ่ง เล่นฟุตบอล์ล หรือเล่นกีฬาอะไรก็ได้ที่ถนัด จะเป็นการดีกับสุขภาพมากกว่าการกินยาลดความอ้วน ที่สำคัญน้องควรชวนเพื่อนคนนั้นให้ไปพบแพทย์ด้วยกันเพื่อตรวจสุขภาพ และต้องพยายามเตือนเพื่อนให้เลิกยาบ้าเสียด้วยนะคะ!”